Akademia Spedytora • Aktualizacja:
Jak zweryfikować klienta z Ukrainy
Klienta z Ukrainy nie sprawdzisz w VIES, a jego płatności podlegają ukraińskim przepisom walutowym. Zanim dasz termin płatności, sprawdź po kodzie ЄДРПОУ status firmy, osoby uprawnione do podpisu i sprawy sądowe.
Numer, po którym sprawdzisz firmę z Ukrainy
Ukraińska osoba prawna ma kod ЄДРПОУ — 8 cyfr. Po nim przeszukasz państwowy rejestr firm (ЄДР), rejestr płatników VAT i rejestr orzeczeń sądowych. Przedsiębiorca jednoosobowy (ФОП) ma zamiast tego 10-cyfrowy numer podatkowy osoby fizycznej (РНОКПП). Płatnicy VAT (ПДВ) mają dodatkowo 12-cyfrowy numer ІПН.
Ukraina nie jest w UE, więc klienta z Ukrainy nie sprawdzisz w VIES i nie ma on numeru VAT-UE. Kod ЄДРПОУ znajdziesz w umowie, w zamówieniu, w stopce e-maila, na liście CMR w polu nadawcy lub odbiorcy oraz w dokumentach celnych.
Gdzie sprawdzić klienta z Ukrainy
Oficjalne rejestry poniżej są bezpłatne i działają po ukraińsku. Korzystaj z nich bezpośrednio, a nie z prywatnych agregatorów.
| Rejestr | Co sprawdzisz | Adres |
|---|---|---|
| ЄДР — Єдиний державний реєстр (Ministerstwo Sprawiedliwości) | status firmy, kierownik i osoby uprawnione do podpisu, założyciele, beneficjenci rzeczywiści, likwidacja, upadłość | usr.minjust.gov.ua |
| Elektroniczny gabinet ДПС (część otwarta) | rejestracja jako płatnik VAT, data i przyczyna ewentualnego anulowania | cabinet.tax.gov.ua |
| Єдиний державний реєстр судових рішень | orzeczenia w sprawach o zapłatę, upadłość, spory z kontrahentami | reyestr.court.gov.ua |
| Otwarte dane ЄДР (data.gov.ua) | pełny zbiór danych rejestrowych do pobrania | data.gov.ua — ЄДР |
Czy klient zapłaci: długi, upadłości, sprawozdania
Podstawowa informacja o kłopotach firmy jest w ЄДР: wpis o stanie likwidacji (в стані припинення), o postępowaniu upadłościowym lub o wykreśleniu. ЄДР pokazuje też kierownika i beneficjentów rzeczywistych — sprawdź, czy osoba podpisująca z tobą umowę rzeczywiście może reprezentować firmę.
Ukraińskie Ministerstwo Sprawiedliwości wydaje też online zaświadczenia o tym, czy firma jest w procedurze upadłościowej, ale do ich pobrania potrzebny jest ukraiński kwalifikowany podpis elektroniczny (КЕП). W praktyce polski spedytor opiera się więc na ЄДР i na rejestrze orzeczeń sądowych. W rejestrze orzeczeń wyszukasz sprawy, w których klient jest stroną — kilka przegranych spraw o zapłatę z ostatnich miesięcy to wyraźny sygnał.
Sprawozdania finansowe ukraińskich firm nie są dostępne w jednym, wygodnym publicznym rejestrze. Przy większym kontrakcie poproś klienta o ostatnie sprawozdanie finansowe (фінансова звітність) i potwierdzenie braku zaległości podatkowych z jego elektronicznego gabinetu ДПС.
Weź pod uwagę także przepisy walutowe: płatności ukraińskich firm za granicę podlegają regulacjom Narodowego Banku Ukrainy, które w czasie stanu wojennego były wielokrotnie zmieniane. Zapytaj klienta wprost, z jakiego rachunku i w jakiej walucie zapłaci. Przy pierwszych zleceniach bezpieczniejsza jest przedpłata lub płatność po każdym kursie, a dłuższy termin warto wprowadzać dopiero po kilku terminowych zapłatach.
VAT i faktura
Usługa transportowa dla ukraińskiej firmy to usługa dla podatnika spoza UE. Miejscem świadczenia jest siedziba nabywcy, czyli Ukraina, więc wystawiasz fakturę bez polskiego VAT z adnotacją, że usługa nie podlega opodatkowaniu w Polsce. Nie ma tu VIES ani informacji podsumowującej VAT-UE. Zachowaj dowód, że klient jest przedsiębiorcą — wystarczy wydruk z ЄДР z datą.
Jeśli ukraiński klient prosi o fakturę na polski podmiot powiązany, na inną nazwę lub z polskim NIP, ustal z księgowością, jak ją wystawić — zmienia to miejsce opodatkowania.
Typowe sygnały ostrzegawcze
- Podszycie pod prawdziwą firmę. Dane istniejącej ukraińskiej spółki, ale e-mail z innej domeny lub z darmowej skrzynki. Zadzwoń na numer z oficjalnej strony firmy.
- Świeża domena. Domena zarejestrowana niedawno, z literówką lub inną końcówką niż prawdziwa.
- Konto w innym kraju niż siedziba. Płatność od firmy trzeciej z innego kraju albo od osoby prywatnej zamiast od klienta.
- Kontakt tylko przez komunikator. Brak e-maila w domenie firmy, brak telefonu, który da się potwierdzić.
- Firma w stanie likwidacji lub upadłości w ЄДР.
- Świeża zmiana kierownika lub właściciela tuż przed dużym zleceniem.
- Beneficjenci powiązani z państwami objętymi sankcjami albo firma na liście sankcyjnej.
Krok po kroku
- Poproś o kod ЄДРПОУ (lub РНОКПП dla ФОП).
- W ЄДР sprawdź status, kierownika, właścicieli i beneficjentów.
- W gabinecie ДПС sprawdź rejestrację VAT.
- W rejestrze orzeczeń sądowych sprawdź sprawy o zapłatę i upadłość.
- Sprawdź właścicieli i firmę na listach sankcyjnych.
- Ustal walutę, rachunek płatnika i termin płatności; przy nowym kliencie rozważ przedpłatę.
- Zachowaj wydruk z ЄДР z datą jako dowód statusu klienta.
Nasze narzędzie sprawdza automatycznie dane z ЄДР po kodzie ЄДРПОУ — status firmy, kierownictwo, właścicieli, upadłość i likwidację — a także listy sankcyjne oraz domenę, telefon i rachunek osoby kontaktowej.
Najczęstsze pytania
Gdzie sprawdzić, czy ukraińska firma działa?
W Єдиному державному реєстрі (usr.minjust.gov.ua). Wyszukiwanie po kodzie ЄДРПОУ jest bezpłatne i pokazuje status, kierownika, właścicieli i wzmianki o likwidacji.
Jak zafakturować transport dla ukraińskiej firmy?
Bez polskiego VAT, bo miejscem świadczenia usługi dla podatnika spoza UE jest jego siedziba. Zachowaj wydruk z ЄДР jako dowód, że klient jest przedsiębiorcą.
Jak sprawdzić, czy ukraiński klient ma sprawy sądowe?
W Єдиному державному реєстрі судових рішень (reyestr.court.gov.ua). Kilka przegranych spraw o zapłatę to wyraźny sygnał ostrzegawczy.