Jak zaplanować trasę busa pod limity 561/2006, żeby kierowca nie utknął w połowie

**Lead:** Do 30 czerwca 2026 r. bus jechał „na strzał" — dziś ten sam kurs trzeba rozłożyć na klocki: jazda, przerwa, odpoczynek. Jeśli dyspozytor nadal planuje wyłącznie po kilometrach i średniej prędkości, kierowca stanie w połowie trasy z wyczerpanym limitem. Pokazuję, jak przeliczyć trasę pod normy 561/2006 i kiedy trasa po prostu nie mieści się w jednej obsadzie. Największa zmiana po 1 lipca nie dotyczy samego montażu tachografu. Dotyczy tego, że planowanie transportu busem 2,5–3,5 t w ruchu międzynarodowym przestało opierać się na dystansie i prędkości. Teraz liczy się cały cykl pracy kierowcy — w ujęciu dziennym, tygodniowym i dwutygodniowym. Kto tego nie przeliczy, ten generuje puste przebiegi ratunkowe i traci na terminach. ## Limity, które musisz mieć w głowie przy każdym zleceniu Po objęciu busa przepisami 561/2006 obowiązują dokładnie te same normy co w transporcie ciężkim: - **Jazda dzienna:** 9 h, z możliwością wydłużenia do 10 h maksymalnie 2× w tygodniu. - **Jazda tygodniowa:** 56 h. W dwóch kolejnych tygodniach łącznie: 90 h. - **Przerwa:** po 4,5 h jazdy min. 45 min (można podzielić na 15 + 30 min, w tej kolejności). - **Odpoczynek dobowy:** 11 h regularny, ze skróceniem do 9 h maksymalnie 3× między odpoczynkami tygodniowymi. - **Odpoczynek tygodniowy:** 45 h regularny albo 24 h skrócony (z rekompensatą w kolejnych tygodniach). Regularnego 45-godzinnego nie odbierasz w kabinie. To wygląda niewinnie na liście. Problem zaczyna się, gdy nałożysz to na realną trasę. ## Rozłóżmy przykład na klocki Weźmy kurs wymagający 12 godzin czystej jazdy, start o 6:00 rano, jeden kierowca, odpoczynek dobowy regularny 11 h. Dzień 1 w pojedynczej obsadzie wygląda tak: - **6:00–10:30** — jazda (4,5 h) - **10:30–11:15** — przerwa 45 min - **11:15–15:45** — jazda (4,5 h) → w tym momencie masz 9 h jazdy, limit dnia wyczerpany - **15:45** — koniec jazdy na dziś, start odpoczynku dobowego Po 9 godzinach jazdy zostały Ci jeszcze 3 godziny do przejechania — ale nie dziś. Kierowca odbiera 11 h odpoczynku i dojeżdża dopiero następnego dnia rano. Trasa, którą bus kiedyś „zamykał" w kilkanaście godzin jednym ciągiem, teraz rozkłada się na dwie doby. Gdybyś w dniu 1 wykorzystał wydłużenie do 10 h (masz na to prawo 2× w tygodniu), zmieściłbyś 10 h jazdy — ale i tak zostałyby 2 h na drugi dzień. Wniosek: **12 h jazdy to trasa dwudniowa dla jednego kierowcy.** ## Kiedy potrzebujesz dwóch kierowców Tu jest sedno decyzji biznesowej. Przy dwuosobowej obsadze limit dobowy dotyczy każdego kierowcy z osobna, a czas drugiego (nieprowadzącego) rejestruje się jako dyspozycyjność. W praktyce załoga dwuosobowa pozwala przejechać znacznie dłuższą trasę w jednej dobie, bo kierowcy się wymieniają. Ta sama trasa 12 h jazdy w dwuosobowej obsadzie kończy się tego samego dnia. Rachunek jest prosty: albo dostawa trwa dwa dni z jednym kierowcą, albo jeden dzień z dwoma. Przy kontraktach just-in-time i ekspresowych to często przesądza o rentowności zlecenia — i to trzeba policzyć przed przyjęciem frachtu, nie po. ## Odstępstwo z art. 12 — koło ratunkowe, nie plan Warto znać art. 12 rozp. 561/2006: w wyjątkowych okolicznościach kierowca może przekroczyć dzienny lub tygodniowy czas jazdy o maksymalnie 1 godzinę (a przy dodatkowej 30-minutowej przerwie — o 2 godziny), żeby dojechać do bazy lub domu na odpoczynek tygodniowy. Ale to jest awaryjne odstępstwo dla „dowiezienia się" na odpoczynek — nie sposób na planowanie. Nadrzędne pozostają: limit dwutygodniowy 90 h i przerwy po 4,5 h jazdy. Kto wpisze art. 12 do standardowego harmonogramu, ten zbiera naruszenia. ## Czego unikać przy planowaniu - Planowania „na telefon" i w arkuszu bez kontroli limitów — po 1 lipca to prosta droga do zatrzymania kierowcy w trasie i wysyłki drugiego pojazdu na ratunek. - Ignorowania czasu na załadunek i rozładunek — to też jest praca kierowcy, wchodzi w dobę i skraca dostępne okno jazdy. - Zapominania o limicie tygodniowym. Trzy dni po 10 h jazdy plus reszta i nagle ocierasz się o 56 h w tygodniu. Limit dwutygodniowy 90 h też jest nieprzekraczalny. - Zakładania średniej prędkości jak dla auta osobowego. Dla busa realistycznie licz ok. 65 km/h średniej trasowej — z postojami i miastem wychodzi mniej, niż podpowiada mapa. ## Podsumowanie — co zrobić przy najbliższym zleceniu 1. Przelicz trasę na godziny jazdy netto, a nie na kilometry — i od razu nałóż limit 9 h (lub 10 h, jeśli masz zapas wydłużeń w tym tygodniu). 2. Rozłóż dzień na klocki z przerwą 45 min po każdych 4,5 h jazdy i sprawdź, o której realnie dojedziesz. 3. Zdecyduj o obsadzie zanim przyjmiesz fracht: jeden kierowca i dwie doby czy dwóch kierowców i jedna. 4. Pilnuj sumy tygodniowej i dwutygodniowej — pojedynczy dzień może być OK, a tydzień już nie. 5. Trzymaj art. 12 na sytuacje awaryjne, nie na co dzień. Żeby nie liczyć tego ręcznie przy każdym kursie, zbudowaliśmy [Planer trasy na spedytor.org/narzedzia](https://spedytor.org/narzedzia) — wpisujesz godzinę startu i czas jazdy (albo dystans), a narzędzie rozkłada Ci dzień na klocki, pokazuje godzinę dojazdu i mówi wprost, czy trasa zmieści się w jednej obsadzie, czy potrzebny jest drugi kierowca. ## Przydatne linki - [Rozporządzenie (WE) 561/2006 (tekst skonsolidowany)](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:02006R0561-20200820) - [Art. 12 rozp. 561/2006 — odstępstwo na powrót na bazę](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:02006R0561-20200820) - [GITD — czas pracy kierowców i kontrole](https://www.gov.pl/web/gitd)