Jak prawidłowo wypełnić list przewozowy CMR?

Powszechnie nazywana CMRką jest jednym z najważniejszych dokumentów podczas wykonywania transportów. W dzisiejszym artykule wyjaśnimy jak poprawnie wypełnić list przewozowy CMR. Nazwa pochodzi oczywiście od konwencji CMR, o której szerzej pisaliśmy w tym artykule.

Funkcje listu przewozowego

List przewozowy w procesie przewozowym odgrywa 4 funkcje:

informacyjną - stanowi informację dla zleceniodawcy co do prawidłowego wykonania zlecenia (daty realizacji), a także potwierdzenie odbioru przez odbiorcę,
instrukcyjną - zawiera informację niezbędne do prawidłowego wykonania transportu, takie jak: adresy załadunku i rozładunku, waga oraz ilość towaru,
legitymacyjną -wskazuje nam, że posiadanie pierwszego egzemplarza listu legitymuje nadawcę lub odbiorcę do dochodzenia roszczeń oraz rozporządzania przesyłką,
dowodową - ostatnia i w zasadzie najważniejsza funkcja. List przewozowy jest potwierdzeniem tego, że transport się odbył.

Ile egzemplarzy listu przewozowego CMR należy posiadać?

Teoretycznie list przewozowy CMR powinien zostać wystawiany zgodnie z konwencją w trzech oryginalnych egzemplarzach:

pierwszy dla nadawcy,
drugi towarzyszy przesyłce i przeznaczony jest dla odbiorcy,
trzeci zatrzymuje przewoźnik.

W praktyce powszechnie stosuje się list przewozowy w czterech lub sześciu egzemplarzach, przy czym następne strony stanowią kopie i przeznaczone są dla urzędów administracyjnych.

Wzór listu przewozowego CMR

Jakie dane powinna zawierać CMRka?

Artykuł 6 Konwencji CMR określa, jakie dane powinien zawierać list przewozowy. Zaliczymy do nich:

miejsce i datę jego wystawienia;
nazwisko (nazwę) i adres nadawcy;
nazwisko (nazwę) i adres przewoźnika;
miejsce i datę przyjęcia towaru do przewozu oraz przewidziane miejsce jego wydania;
nazwisko (nazwę) i adres odbiorcy;
powszechnie używane określenie rodzaju towaru oraz sposób opakowania, a dla towarów niebezpiecznych ich ogólnie uznane określenie;
ilość sztuk, ich cechy i numery;
wagę brutto lub inaczej wyrażoną ilość towaru;
koszty związane z przewozem (przewoźne, koszty dodatkowe, należności celne i inne koszty powstałe od chwili zawarcia umowy do chwili dostawy);
instrukcje niezbędne do załatwienia formalności celnych i innych;
oświadczenie, że przewóz, bez względu na jakąkolwiek przeciwną klauzulę, podlega przepisom Konwencji CMR.

W razie potrzeby list przewozowy powinien zawierać poza tym następujące dane:

zakaz przeładunku;
koszty, jakie nadawca przyjmuje na siebie;
kwotę zaliczenia do pobrania przy wydaniu towaru;
zadeklarowaną wartość towaru i sumę przedstawiającą interes specjalny w jego dostawie;
instrukcje nadawcy dla przewoźnika dotyczące ubezpieczenia przesyłki;
umówiony termin, w jakim ma być wykonany przewóz;
wykaz dokumentów wręczonych przewoźnikowi.

Należy pamiętać, że strony mogą wnosić do listu przewozowego wszelkie inne dane, jeśli uznają je za potrzebne.

Chcesz być na bieżąco ze wszystkimi nowinkami z branży TSL?

Zapisz się do naszego newslettera. Co czwartek otrzymasz tygodniową dawkę wiedzy prosto na Twoją skrzynkę.

Kto powinien wypełnić list przewozowy CMR?

Niestety Konwencja nie określa, kto ma przygotować dokumenty. Konwencja jedynie zawiera informację, co powinno znaleźć się w liście. Nie ma znaczenia, kto fizycznie tego dokona, dlatego że zarówno nadawca, jak i przewoźnik, podpisują list przewozowy podczas przekazania towaru do przewozu. Jeśli to przewoźnik ręcznie wypisuje list przewozowy, a nadawca podpisuje ten dokument czy też podpisuje i opieczętowuje, to oznacza, że złożył oświadczenie woli akceptacji danych zawartych w liście. Analogicznie, kiedy to nadawca dostarcza list przewozowy, przewoźnik swoim podpisem bez zastrzeżeń w zasadzie akceptuje w całości treść podpisywanego dokumentu. Okolicznością oczywistą jest to, że jeśli przewoźnik wypełnia list przewozowy, to wpisuje tam dane zgodne z treścią zlecenia od nadawcy, a więc wpisuje informacje oparte na wcześniej przekazanych co do miejsca załadunku, rozładunku, terminów, dodatkowych zastrzeżeń. Siłą rzeczy zawsze będzie wypisywał ten dokument w celu prawidłowej realizacji zamówionej usługi przewozowej.

Kim jest nadawca?

Nadawca to podmiot, który zawiera umowę przewozu z przewoźnikiem, a nie podmiot, który dokonuje fizycznego załadunku towaru na pojazd. To bardzo ważne i należy o tym pamiętać! W wyroku z dnia 3.09.2003 r., sygn. akt II CKN 415/01, Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził, że:

„w świetle art. 4 i art. 9 ust. 1 Konwencji o umowie międzynarodowego przewozu drogowego towarów (CMR) osoba nie będąca stroną umowy przewozu nie może być uznana za nadawcę przesyłki tylko z tej przyczyny, że została wskazana jako nadawca w liście przewozowym”.

Oraz:

„Przy zawieraniu umowy przewozu właściciel przewożonego towaru może skorzystać z pomocy innych podmiotów. Jeżeli właściciel posługuje się spedytorem, który – zawierając umowę przewozu – występuje wobec przewoźnika we własnym imieniu, kontrahentem przewoźnika, a tym samym stroną umowy przewozu, jest spedytor. W takiej sytuacji spedytor staje się podmiotem praw i obowiązków wynikających z umowy przewozu, przez co uzyskuje status nadawcy.”

Z powyższego jasno wynika, iż w momencie gdy spedytor pośredniczy w takim transporcie i zawiera umowę z przewoźnikiem, to staje się on wówczas nadawcą. Dlaczego jest to takie istotne? Ponieważ Artykuł 7 Konwencji CMR mówi jasno, że to nadawca odpowiada za wszelkie koszty i szkody, jakie mógłby ponieść przewoźnik na skutek nieścisłości lub niedostateczności zawartych w liście przewozowym.

Odpowiedzialność Nadawcy

Nadawca odpowiada za takie dane jak:

nazwisko (nazwa) i adres nadawcy,
miejsce i data przyjęcia towaru do przewozu oraz przewidziane miejsce jego wydania,
nazwisko (nazwa) i adres odbiorcy,
powszechnie używane określenie rodzaju towaru oraz sposób opakowania, a dla produktów niebezpiecznych ich ogólnie uznane określenie,
ilość sztuk, ich cechy i numery,
waga brutto lub inaczej wyrażona ilość towaru,
instrukcje niezbędne do załatwienia formalności celnych i innych.

Odpowiada on również za takie dane jak:

zakaz przeładunku;
koszty, jakie nadawca przyjmuje na siebie;
kwotę zaliczenia do pobrania przy wydaniu towaru;
zadeklarowaną wartość towaru i sumę przedstawiającą interes specjalny w jego dostawie;
instrukcje nadawcy dla przewoźnika dotyczące ubezpieczenia przesyłki;
umówiony termin, w jakim ma być wykonany przewóz;
wykaz dokumentów wręczonych przewoźnikowi.
czy wszelkich innych danych lub instrukcji, wydanych przez niego w celu wystawienia listu przewozowego lub w celu wniesienia ich do niego.

Wszystkie 24 pola CMR — co wpisać

Pola 1-4: Dane stron

Pole 1 — Nadawca (Sender): pełna nazwa firmy, adres, kraj. To zleceniodawca transportu.
Pole 2 — Odbiorca (Consignee): dane firmy przyjmującej towar w punkcie rozładunku.
Pole 3 — Miejsce dostawy: dokładny adres rozładunku z kodem pocztowym i krajem.
Pole 4 — Miejsce i data przyjęcia towaru: gdzie i kiedy przewoźnik przejął ładunek.

Pola 5-9: Towar i dokumenty

Pole 5 — Załączone dokumenty: faktura, świadectwo pochodzenia, EX1, T1, certyfikaty fito/sanitarne.
Pole 6 — Znaki i numery, sposób pakowania: np. „22 palety EUR 120×80, foliowane".
Pole 7 — Liczba sztuk: dokładna liczba opakowań/palet.
Pole 8 — Rodzaj opakowania: paleta, karton, kontener, big-bag.
Pole 9 — Rodzaj towaru: zgodnie z fakturą i kodem CN, jeśli jest celny.

Pola 10-15: Parametry i przewoźnik

Pole 10 — Numer statystyczny: kod CN/HS dla celnictwa.
Pole 11 — Waga brutto w kg.
Pole 12 — Objętość w m³.
Pole 13 — Instrukcje nadawcy: warunki temperaturowe, ADR, awizacja, specjalne wymagania.
Pole 14 — Postanowienia dotyczące przewoźnego: kto płaci za fracht.
Pole 15 — Cło i opłaty: kto pokrywa należności celne (zwykle zgodnie z Incoterms).

Pola 16-24: Wykonanie przewozu

Pole 16 — Przewoźnik: nazwa, adres, NIP, numer licencji transportowej.
Pole 17 — Kolejni przewoźnicy: jeśli jest podwykonawca.
Pole 18 — Zastrzeżenia i uwagi przewoźnika: stan opakowania, braki, uszkodzenia w momencie przyjęcia.
Pole 19-20 — Postanowienia specjalne: pobranie, ubezpieczenie cargo.
Pole 21 — Miejsce i data wystawienia.
Pole 22 — Podpis i pieczęć nadawcy.
Pole 23 — Podpis i pieczęć przewoźnika.
Pole 24 — Podpis i pieczęć odbiorcy wraz z datą faktycznego rozładunku.

5 najczęstszych błędów przy wypełnianiu CMR

Brak zastrzeżeń w polu 18 — kierowca podpisuje CMR mimo uszkodzonej palety. W razie reklamacji przewoźnik odpowiada za szkodę, której nie spowodował.
Pomylenie nadawcy ze zleceniodawcą — w polu 1 wpisuje się fizycznego nadawcę, nie firmę zlecającą transport.
Niewypełnione pole 13 — brak instrukcji o temperaturze przy ładunku ADR/temperaturowym może skutkować odmową ubezpieczyciela.
Pieczątka odbiorcy bez daty — uniemożliwia ustalenie momentu dostawy i naliczenie kary za opóźnienie.
Pominięcie liczby egzemplarzy — CMR drukujemy w 3 oryginalnych egzemplarzach (nadawca, odbiorca, przewoźnik). Wszystkie podpisywane.

Co zrobić w przypadku szkody w transporcie?

Jeśli przy rozładunku widzisz uszkodzenie ładunku — nie podpisuj CMR bez zastrzeżeń. Wpisz w polu 24 lub na osobnym protokole szkody dokładny opis: liczba uszkodzonych palet, rodzaj uszkodzenia, zdjęcia. Zgodnie z art. 30 Konwencji CMR masz 7 dni na zgłoszenie szkód niewidocznych i natychmiast na widoczne. Bez zastrzeżeń w CMR roszczenie reklamacyjne jest praktycznie nie do wygrania.

Po zgłoszeniu szkody przygotuj reklamację — możesz skorzystać z naszego generatora reklamacji transportowej, który zawiera gotowe formuły i podstawy prawne.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czy CMR muszę wypełnić w transporcie krajowym?

Konwencja CMR formalnie nie obowiązuje w przewozach krajowych, ale list CMR jest dopuszczalny i znacznie wzmacnia pozycję dowodową w sporach. W praktyce wielu spedytorów i przewoźników stosuje go również w Polsce.

Ile egzemplarzy CMR drukować?

Standardowo 3 oryginalne egzemplarze: jeden dla nadawcy, jeden dla odbiorcy, jeden zostaje przy przewoźniku. W praktyce drukuje się często 4-5 — dodatkowy dla zleceniodawcy i dla księgowości.

Co zrobić jeśli kierowca zgubi list CMR?

Zgodnie z art. 4 Konwencji CMR brak listu nie unieważnia umowy przewozu. Można wystawić duplikat z adnotacją „kopia za oryginał", ale w razie sporu sądowego strona, która zgubiła oryginał, ma utrudnione położenie dowodowe.

Czy podpis elektroniczny na CMR jest ważny?

Tak — od 2017 r. obowiązuje protokół e-CMR, ratyfikowany przez Polskę w 2019 r. Podpis elektroniczny jest równoważny tradycyjnemu, pod warunkiem że obie strony i przewoźnik akceptują formę elektroniczną. Coraz więcej dużych załadowców wymaga e-CMR.

Kto wypełnia CMR — nadawca czy przewoźnik?

Pola 1-15 wypełnia nadawca (lub spedytor w jego imieniu) przed przyjęciem towaru. Pola 16-18 wypełnia przewoźnik przy załadunku. Pole 24 — odbiorca przy rozładunku.